SUGʻURTA TERMINLARI POLISEMIYASINING LEKSIKOGRAFIK MANBALARDA AKS ETISHI

Abstract

Ushbu maqolada sug‘urta sohasi terminologiyasida polisemiyaning vujudga kelishi va ularning lug‘atlarda qanday ifodalanganligi o‘rganiladi. Leksikografik manbalarda sug‘urta atamalarining bir necha ma’noga ega bo‘lishi iqtisodiy-ijtimoiy o‘zgarishlar, kontekstual ishlatilish va tarjima jarayonlari bilan bog‘liqligi ko‘rsatib o‘tiladi. Ingliz va o‘zbek tillaridagi muhim iqtisodiy lug‘atlar tahlil qilinib, terminlar semantik tahlili asosida polisemik holatlar ajratib ko‘rsatiladi. Kalit so‘zlar: sug‘urta, terminologiya, polisemik termin, leksikografiya, semantika, iqtisodiy lug‘atlar Hozirgi globallashuv davrida sug‘urta sohasining iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati ortib bormoqda. Ushbu sohada qo‘llaniladigan terminlar ham tez-tez yangilanmoqda va murakkab semantik o‘zgarishlarga uchramoqda. Ayniqsa, ingliz va o‘zbek tillarida sug‘urta atamalarining polisemik xususiyatlari nafaqat tarjimada, balki ilmiy izohlarda ham muhim rol o‘ynaydi. Polisemiyaning leksikografik manbalarda qanday ifodalanganini o‘rganish – terminologik barqarorlikni ta’minlashda muhim bosqich hisoblanadi. Polisemiya hodisasi tilshunoslikda keng o‘rganilgan bo‘lsa-da, terminologiya sohasida uning o‘ziga xos xususiyatlari mavjud. Ayniqsa, iqtisodiyot va sug‘urta sohalarida terminlar ko‘p hollarda bir necha ma’noga ega bo‘lib, ularning har biri muayyan kontekstga bog‘langan bo‘ladi. Ma’lumki, terminlar odatda bitta, aniq semantik yuklamaga ega bo‘lishi kerak. Ammo amaliyotda ko‘plab atamalar turli holatlarda turli ma’nolarda ishlatilayotganini ko‘rish mumkin. Bu holat, bir tomondan, kommunikatsiya jarayonida muammolar keltirib chiqarishi mumkin bo‘lsa, ikkinchi tomondan, tilning rivoji va moslashuvchanligining bir ko‘rinishidir. Sug‘urta terminlari orasida polisemiyaga ega bo‘lgan atamalar soni yetarlicha ko‘p. Masalan, ingliz tilidagi “claim” atamasi sug‘urta da’vosi, mijoz tomonidan taqdim etilgan talabnoma, shuningdek, moliyaviy zarar miqdorini anglatishi mumkin. Bu ma’nolar kontekstdan kelib chiqib